Saytın strukturu necə qurulur? Səhifələr, menyu və sayt xəritəsi (2026)

Saytın strukturu saytda hansı səhifələrin olacağını, onların hansı ardıcıllıqla düzüləcəyini və bir-birinə necə bağlanacağını göstərən plandır. Ev tikilməzdən əvvəl otaqların planı çəkildiyi kimi, sayt da dizayndan əvvəl strukturdan başlayır. Struktur düzgündürsə, ziyarətçi axtardığını iki-üç kliklə tapır, Google isə hər səhifənin nə haqqında olduğunu anlayır.

Qısa xülasə:

• Struktur üç şeydən ibarətdir: səhifələrin siyahısı, onların səviyyələri (iyerarxiya) və aralarındakı keçidlər.
• Hər səhifənin bir mövzusu və bir məqsədi olmalıdır; hər xidmətə ayrıca səhifə həm müştəri, həm də Google üçün daha yaxşı işləyir.
• Menyuda adətən 5–7 bənd olur; adlar "Həllər" kimi ümumi yox, "Xidmətlər", "Qiymətlər" kimi aydın olmalıdır.
• Səhifə ünvanları qısa və oxunaqlı yazılır, sözlər defislə ayrılır; canlı saytda ünvan dəyişəndə köhnəsi yenisinə yönləndirilir.
• Struktur dizayndan əvvəl razılaşdırılır: kağız üzərində dəyişmək pulsuzdur, hazır saytda isə bahadır.

Saytın strukturu nədir və niyə vacibdir?

Saytın strukturu səhifələrin "ailə ağacıdır": yuxarıda ana səhifə, onun altında bölmələr, bölmələrin altında isə ayrı-ayrı səhifələr dayanır. Bu ağac üç tərəf üçün vacibdir.

• Ziyarətçi üçün. İnsan sayta sualla gəlir: "qiymət neçədir?", "bu xidmət mənə uyğundurmu?", "necə əlaqə saxlayım?". Struktur bu suallara ən qısa yolu göstərməlidir.
• Google üçün. Axtarış sistemi səhifələri keçidlər vasitəsilə tapır və hansı səhifənin daha vacib olduğunu ona neçə keçid gəldiyinə görə qiymətləndirir. Heç bir keçid gəlməyən səhifəni Google tapmaya bilər.
• Komanda üçün. Aydın struktur olanda yeni xidmət, yeni dil və ya bloq əlavə etmək asandır; qarışıq saytda isə hər yenilik "bunu hara qoyaq?" sualı ilə başlayır.

Struktur olmadan başlanan sayt adətən belə görünür: ana səhifədə hər şey bir yerdədir, xidmətlər tək bir uzun səhifəyə yığılıb, qiymət və əlaqə isə menyuda gizlənib. Belə sayt gözəl ola bilər, amma satmır. Saytın ümumiyyətlə necə işlədiyini veb sayt nədir yazısında sadə dillə izah etmişik.

Saytda hansı səhifələr olmalıdır?

Biznes saytının səhifələri məqsədə görə seçilir, amma əksər şirkətlər üçün əsas dəst eynidir:

Ən çox buraxılan səhv bütün xidmətləri bir səhifəyə yığmaqdır. "Diş implantı" axtaran insan "Xidmətlərimiz" adlı ümumi səhifəyə yox, məhz implant haqqında səhifəyə düşmək istəyir. Google da hər sorğu üçün ən uyğun bir səhifə seçir, ona görə hər xidmətin öz səhifəsi olanda sayt daha çox sorğuda görünür. Bunun necə işlədiyini SEO nədir bələdçisində izah etmişik.

Saytın strukturu necə qurulur?

Strukturu altı addımda qurmaq olar. Bunun üçün proqram lazım deyil: kağız, lövhə və ya adi cədvəl kifayətdir.

1. Saytın məqsədini bir cümlə ilə yazın. "Sayt klinikaya onlayn qeydiyyat gətirməlidir" və ya "sayt topdan alıcılardan sorğu toplamalıdır". Hər səhifə bu məqsədə xidmət etməlidir.
2. Müştərinin suallarını toplayın. Satış komandasından, WhatsApp yazışmalarından və Google-un axtarış təkliflərindən insanların nə soruşduğunu yığın. Hər vacib sual gələcəkdə bir səhifə və ya bir bölmə olacaq.
3. Sualları qruplaşdırın. Oxşar suallar bir səhifədə birləşir, fərqli mövzular ayrı səhifələrə bölünür. Qayda sadədir: bir səhifə, bir mövzu, bir məqsəd.
4. Səviyyələri müəyyən edin. Ana səhifə birinci səviyyədir, bölmələr ikinci, bölmənin içindəki səhifələr üçüncü. Əksər biznes saytlarına üç səviyyə kifayət edir.
5. Menyunu və ünvanları yazın. Hər səhifənin menyudakı adını və ünvanını (URL) əvvəlcədən müəyyən edin.
6. Prototip üzərində yoxlayın. Səhifələrin sadə eskizini çəkin və saytı görməmiş bir nəfərdən "qiyməti tap" və ya "sifariş ver" tapşırığını yerinə yetirməsini istəyin. Çətinlik çəkirsə, problemi dizayn yox, struktur həll edəcək.

Bu addımların nəticəsi sifarişdə istifadə olunan sənədin bir hissəsidir; onun necə yazıldığını sayt sifarişi: texniki tapşırıq nümunəsi yazısında göstərmişik.

Korporativ sayt və onlayn mağaza üçün struktur nümunəsi

Aşağıdakı nümunələr başlanğıc nöqtəsidir; öz xidmətlərinizə və məhsullarınıza uyğunlaşdırın.

Xidmət şirkətinin korporativ saytı:

Onlayn mağaza:

Mağazada əsas qayda budur: alıcı istənilən məhsula ana səhifədən ən çoxu üç-dörd addımla çatmalıdır, filtr və axtarış isə hər kateqoriyada işləməlidir. Mağazanın qalan hissələrini onlayn mağaza yaratmaq bələdçisində, korporativ saytın tərkibini isə korporativ sayt nədir yazısında ətraflı göstərmişik. Bir təklif üçün tək səhifə ayrıca formatdır; onu landing page bələdçisində izah etmişik.

Menyu necə qurulmalıdır?

Menyu saytın ən çox baxılan hissəsidir, ona görə orada yalnız ən vacib bölmələr qalmalıdır. Yaxşı menyunun beş qaydası var:

• 5–7 bənd. Bənd çox olanda ziyarətçi oxumur, gözü ilə axtarır və tapmır. Qalan səhifələr alt menyuya və saytın aşağı hissəsinə (footer) köçürülür.
• Aydın adlar. "Həllər", "İmkanlar", "Dünyamız" kimi adlar heç nə demir. "Xidmətlər", "Qiymətlər", "Layihələr", "Əlaqə" hər kəsə aydındır.
• Ən vacib hərəkət düymədir. "Qiymət al", "Qeydiyyatdan keç" və ya "Zəng sifariş et" menyunun sağında fərqli rəngdə dayanır.
• Mobil menyu ayrıca düşünülür. Telefonda menyu bir düymənin arxasında açılır; telefon və WhatsApp düyməsi isə ekranda həmişə görünməlidir.
• Footer ikinci menyudur. Ünvan, iş saatları, sosial şəbəkələr, hüquqi səhifələr və bütün xidmətlərin siyahısı orada yerləşir.

"İstənilən səhifəyə üç kliklə çatmaq lazımdır" qaydası çox təkrarlanır, amma tədqiqatlarla təsdiqlənmir: Nielsen Norman Group-un yazdığı kimi, kliklərin sayı yox, hər klikdə insanın düzgün yolda olduğunu hiss etməsi vacibdir (NN/g). Yəni dörd aydın addım iki qarışıq addımdan yaxşıdır.

Səhifə ünvanları (URL) necə yazılmalıdır?

Səhifənin ünvanı həm insanın, həm də Google-un oxuya biləcəyi qısa sözlərdən ibarət olmalıdır. Google sənədlərində ünvanlarda oxunaqlı sözlərdən istifadə etmək və sözləri alt xətlə yox, defislə ayırmaq tövsiyə olunur (Google Search Central).

Daha üç praktik qayda:

• Azərbaycan hərfləri latın qarşılığı ilə yazılır: ə → e, ö → o, ü → u, ş → s, ç → c, ğ → g, ı → i. "Ofis təmiri" ünvanda "ofis-temiri" olur. Belə ünvan mesajda və reklamda pozulmur.
• Ünvana il və qiymət yazmayın. "2026" və ya "50-azn" yazılan ünvan gələn il köhnəlir, dəyişmək isə risklidir.
• Canlı saytda ünvanı dəyişirsinizsə, yönləndirmə qurun. Köhnə ünvan yenisinə daimi yönləndirilməlidir (301); əks halda həmin səhifənin Google-dakı mövqeyi və ona verilən keçidlər itir.

Ünvanın birinci hissəsi olan domen adının necə seçildiyini domen nədir və necə alınır yazısında izah etmişik.

Daxili keçidlər və "çörək qırıntıları" nə üçündür?

Daxili keçid saytın bir səhifəsindən digərinə aparan keçiddir. Struktur kağız üzərində nə qədər düzgün olsa da, onu real edən məhz bu keçidlərdir: Google səhifələri keçidlərlə tapır və bunun üçün keçidin adi, klikləyə bilən link olmasını tələb edir (Google Search Central).

• Hər vacib səhifəyə ən azı bir neçə keçid gəlməlidir: menyudan, ana səhifədən və əlaqəli səhifələrdən.
• Keçidin mətni mövzunu deməlidir. "Buraya klikləyin" yox, "ofis təmirinin qiymətləri".
• Bloq yazıları xidmət səhifələrinə bağlanmalıdır. Bələdçini oxuyan insan bir kliklə xidmətə keçə bilməlidir.
• Çörək qırıntıları (breadcrumbs) səhifənin yuxarısında "Ana səhifə › Xidmətlər › Ofis təmiri" kimi görünən yol göstəricisidir. O, ziyarətçiyə harada olduğunu göstərir və bir səviyyə yuxarı qayıtmağı asanlaşdırır.

Heç bir keçid gəlməyən səhifəyə "yetim səhifə" deyilir. Belə səhifələr saytların Google-da görünməməsinin tez-tez rast gəlinən səbəblərindən biridir; digər səbəbləri saytım Google-da niyə çıxmır yazısında toplamışıq.

Sayt xəritəsi (sitemap) nədir?

Sayt xəritəsinin iki mənası var və onları qarışdırmamaq lazımdır:

XML sitemap Google-a hansı səhifələrin mövcud olduğunu və nə vaxt yeniləndiyini bildirir. Bir sitemap faylında ən çoxu 50 000 ünvan ola bilər və faylın həcmi 50 MB-ı keçməməlidir; daha böyük saytlarda bir neçə fayl istifadə olunur (Google Search Central). Müasir saytlarda bu fayl əllə yazılmır, sistem onu özü yaradır və yeniləyir. Faylın Google-a necə göndərildiyini Google Search Console nədir bələdçisində addım-addım göstərmişik.

Çoxdilli saytın strukturu necə olmalıdır?

Çoxdilli saytda hər dilin öz ünvanı olmalıdır: məsələn, Azərbaycan dili numune.az, rus dili numune.az/ru, ingilis dili numune.az/en ünvanında. Bakıda bu, nəzəri məsələ deyil: auditoriyanın bir hissəsi rus və ingilis dillərində axtarır.

• Hər səhifənin hər dildə öz ünvanı olur. Dil düyməsi ilə eyni ünvanda mətnin dəyişməsi Google üçün işləmir: o, yalnız bir dili görür.
• Dil versiyaları bir-birinə bağlanır. Bunun üçün hreflang adlı işarədən istifadə olunur; o, Google-a "bu səhifənin rus dilində versiyası buradadır" deyir (Google Search Central).
• Yarımçıq tərcümə etməyin. Menyusu rus dilində, mətni Azərbaycan dilində olan səhifə həm oxucunu, həm də Google-u çaşdırır. Tərcümə olunmayan səhifəni həmin dildə göstərməmək daha yaxşıdır.
• Dili ziyarətçinin yerinə seçməyin. Dil düyməsi həmişə görünən yerdə olsun.

Dillərin sayı strukturu və büdcəni birbaşa böyüdür: üç dilli saytda hər səhifə üç dəfə yazılır, yoxlanılır və yenilənir. Bunun qiymətə təsirini sayt hazırlanması qiymətləri yazısında göstərmişik.

Struktur qurarkən ən çox edilən səhvlər hansılardır?

1. Dizayndan başlamaq. Əvvəlcə rənglər və şəkillər seçilir, struktur isə "sonra baxarıq" deyə qalır. Nəticədə hazır dizayna səhifə sığışdırmaq lazım gəlir.
2. Bütün xidmətləri bir səhifəyə yığmaq. Belə səhifə heç bir sorğuda güclü görünmür.
3. Şirkətin daxili quruluşunu sayta köçürmək. Müştəri şöbələrinizi yox, öz problemini axtarır: "Departamentlər" yox, "Xidmətlər".
4. Menyunu doldurmaq. On iki bəndli menyuda heç biri gözə dəymir.
5. Qiymət və əlaqəni gizlətmək. Ziyarətçi ən çox bu iki şeyi axtarır.
6. Eyni mövzuda bir neçə səhifə yaratmaq. İki səhifə eyni sorğuya yazılanda bir-biri ilə rəqabət aparır və hər ikisi zəifləyir.
7. Ünvanları yönləndirməsiz dəyişmək. Yenilənmiş saytların mövqe itirməsinin əsas səbəbi budur.

Advertol saytın strukturunu necə qurur?

Advertol-un sayt layihələrində struktur və prototip dizayndan əvvəl hazırlanır və sifarişçi ilə razılaşdırılır: əvvəlcə biznesin prosesi, sonra dizayn, sonra kod. Bu ardıcıllıq dərc olunmuş layihələrdə də görünür.

• Assistance Group. Qrup tikinti, turizm, kənd təsərrüfatı və istehsal sahələrində işləyir. Dörd istiqamət bir saytda ayrıca səhifələrlə təqdim olunub, turizm brendi üçün isə ayrıca sayt qurulub; hər iki sayt bir idarəetmə panelindən yenilənir.
• Padel 77. Klubun saytı üç dildə işləyir; kortlar, qiymətlər, klub qaydaları və tez-tez verilən suallar ayrı bölmələrdədir, əsas hərəkət isə onlayn kort rezervasiyasıdır.

Advertol Bakıda yerləşən agentlikdir: sayt və mobil tətbiq hazırlanması, Meta və Google reklamı, SMM, CRM və AI avtomatlaşdırma bir komandada aparılır. Yeni sayt planlayırsınızsa, sayt və tətbiq hazırlanması xidmətinin iş qaydasına baxın.

Tez-tez verilən suallar

Saytda neçə səhifə olmalıdır?

Sabit rəqəm yoxdur: səhifələrin sayını xidmətlərin, məhsulların və müştəri suallarının sayı müəyyən edir. Kiçik xidmət şirkətinə adətən 8–15 səhifə kifayət edir: ana səhifə, hər xidmət üçün ayrıca səhifə, haqqımızda, layihələr, əlaqə və hüquqi səhifələr. Vacib olan say yox, hər səhifənin bir aydın mövzusu olmasıdır.

Bir səhifəlik sayt kifayətdirmi?

Bir məhsul, bir tədbir və ya bir reklam kampaniyası üçün bəli: bu, landing page adlanır və bir məqsədə xidmət edir. Bir neçə xidməti olan şirkət üçün isə bir səhifə azdır, çünki Google hər sorğu üçün ayrıca səhifə axtarır.

Saytın strukturunu sonradan dəyişmək olarmı?

Olar, amma ehtiyatla. Yeni səhifə əlavə etmək asandır; mövcud səhifələrin ünvanını və yerini dəyişmək isə yönləndirmə tələb edir. Ona görə əsas bölmələri və ünvan qaydasını əvvəlcədən düzgün seçmək, sonra isə yalnız genişləndirmək daha təhlükəsizdir.

Sitemap olmasa, Google saytı tapmazmı?

Tapa bilər: Google səhifələri əsasən keçidlərlə tapır. Google-un sənədlərinə görə, təxminən 500 səhifəyə qədər olan və səhifələri bir-birinə yaxşı bağlanan kiçik saytlar sitemapsız da keçinə bilər, amma əksər saytlar ondan fayda görür. Yeni saytlarda, böyük saytlarda və az keçid alan səhifələri olan saytlarda sitemap xüsusilə faydalıdır.

Struktur saytın Google-dakı mövqeyinə təsir edirmi?

Bəli. Google səhifənin mövzusunu və əhəmiyyətini ünvandan, başlıqlardan və ona gələn daxili keçidlərdən anlayır. Hər xidmətin öz səhifəsi olan və səhifələri bir-birinə bağlanan sayt daha çox sorğuda görünür. Struktur təkbaşına birinci yerə çıxarmır, amma onsuz qalan işlər zəif nəticə verir.

Strukturu kim hazırlamalıdır: sifarişçi, yoxsa agentlik?

Birlikdə. Sifarişçi biznesi, xidmətləri və müştərinin suallarını bilir; agentlik isə bu məlumatı səhifələrə, menyuya və ünvanlara çevirir. Strukturu yalnız bir tərəf hazırlayanda ya biznesin real prosesi, ya da saytın texniki tələbləri unudulur.

Nəticə

Saytın strukturu dizayndan və koddan əvvəl verilən ən ucuz və ən vacib qərardır. Məqsədi bir cümlə ilə yazın, müştərinin suallarını toplayın, hər mövzuya bir səhifə ayırın, menyunu 5–7 aydın bəndlə qurun və ünvanları qısa, oxunaqlı yazın. Sayt canlıya çıxandan sonra strukturu sındırmayın, genişləndirin.

Saytınızın strukturunu yoxlamaq və ya yeni sayt üçün səhifələrin planını birlikdə qurmaq istəyirsinizsə, pulsuz strategiya görüşü təyin edin və ya Advertol komandasına yazın.

Mənbələr

• Google Search Central — URL structure best practices
• Google Search Central — Make your links crawlable
• Google Search Central — Build and submit a sitemap
• Google Search Central — Learn about sitemaps
• Google Search Central — Tell Google about localized versions of your page
• Nielsen Norman Group — The 3-Click Rule for Navigation Is False