WordPress saytın məzmununu proqramlaşdırma bilmədən idarə etməyə imkan verən pulsuz və açıq mənbəli sistemdir. Belə sistemlərə CMS (content management system, məzmun idarəetmə sistemi) deyilir: siz idarəetmə panelinə daxil olursunuz, mətni yazırsınız, şəkli yükləyirsiniz və "Dərc et" düyməsini basırsınız. WordPress dünyada ən çox istifadə olunan CMS-dir, amma "pulsuz" sözü yalnız proqramın özünə aiddir: hostinq, dizayn, əlavələr və qulluq ayrıca xərcdir.
Qısa xülasə:
- WordPress pulsuz proqramdır; sayt üçün ona domen, hostinq, mövzu (dizayn) və plaginlər (əlavə funksiyalar) lazımdır.
- WordPress.org proqramın özüdür və istənilən hostinqə qurulur; WordPress.com isə onun üzərində qurulmuş pullu xidmətdir.
- Güclü tərəfi çeviklik və seçimdir: bloq, korporativ sayt və WooCommerce ilə onlayn mağaza qurmaq olur.
- Zəif tərəfi qulluqdur: nüvə, mövzu və plaginlər mütəmadi yenilənməlidir, əks halda sayt yavaşlayır və sındırıla bilər.
- WordPress məzmun saytı və orta ölçülü mağaza üçün yaxşı seçimdir; mürəkkəb funksiya və yüksək sürət tələbində fərdi kod daha uyğun ola bilər.
WordPress nədir?
WordPress saytı qurmaq və idarə etmək üçün proqramdır. Onu serverə quraşdırırsınız və o, sizə iki şey verir: ziyarətçinin gördüyü sayt və sizin gördüyünüz idarəetmə paneli. Paneldə səhifə və yazı əlavə etmək, şəkil yükləmək, menyunu dəyişmək üçün kod yazmaq lazım deyil.
WordPress açıq mənbəlidir: kodu hər kəsə açıqdır, lisenziya haqqı yoxdur və onu dünyanın hər yerindən könüllü proqramçılar inkişaf etdirir (WordPress.org). W3Techs-in 2026-cı il oktyabr məlumatına görə, dünyadakı bütün saytların 40.1%-i WordPress-də işləyir; idarəetmə sistemi istifadə edən saytlar arasında isə onun payı 58.6%-dir (W3Techs).
CMS-in nə olduğunu bir cümlə ilə belə izah etmək olar: CMS saytın "idarəetmə otağıdır". Onsuz hər dəyişiklik üçün proqramçıya müraciət etməli olursunuz; onunla isə telefon nömrəsini və ya qiyməti özünüz dəyişirsiniz.
WordPress necə işləyir?
WordPress saytı dörd hissədən ibarətdir:
| Hissə | Nədir | Müqayisə |
|---|---|---|
| Nüvə (core) | WordPress proqramının özü | Binanın karkası |
| Mövzu (theme) | Saytın görünüşü: rənglər, şriftlər, səhifə quruluşu | İnteryer |
| Plaginlər (plugins) | Əlavə funksiyalar: forma, SEO, mağaza, çoxdillilik | Məişət texnikası |
| Məlumat bazası və fayllar | Mətnlər, şəkillər, ayarlar | Evdəki əşyalar |
Seçim genişdir: rəsmi kataloqlarda 70 000-dən çox pulsuz plagin və təxminən 8 700 mövzu var (WordPress.org). İdarəetmə panelinin Azərbaycan dilinə tərcüməsi də mövcuddur, amma yarımçıqdır: 2026-cı ilin oktyabrında son versiyanın təxminən 36%-i tərcümə olunub (WordPress.org). Ona görə panel praktikada çox vaxt ingilis və ya rus dilində istifadə olunur.
Səhifələr adətən vizual redaktorda bloklardan yığılır: başlıq, mətn, şəkil, düymə. Mürəkkəb dizaynlar üçün Elementor kimi səhifə qurucuları istifadə olunur; onlar işi asanlaşdırır, amma saytı ağırlaşdıra bilir.
WordPress.org və WordPress.com: fərq nədir?
Bu iki ad tez-tez qarışdırılır, halbuki onlar fərqli şeylərdir:
| WordPress.org | WordPress.com | |
|---|---|---|
| Nədir | Pulsuz proqramın özü | Həmin proqram üzərində qurulmuş hostinq xidməti |
| Harada işləyir | Sizin seçdiyiniz hostinqdə | Şirkətin öz serverlərində |
| Qiymət | Proqram pulsuzdur; hostinq və domen sizdəndir | Pulsuz planı məhduddur, imkanlar pullu planlarla açılır |
| Plagin və mövzu | İstədiyinizi quraşdırırsınız | Plaginlər yalnız pullu planlarda |
| Nəzarət | Tam: fayllar və baza sizindir | Platformanın qaydaları daxilində |
| Qulluq | Sizin və ya podratçının üzərindədir | Platformanın üzərindədir |
WordPress.com-un pulsuz planı 1 GB yer və wordpress.com subdomenində ünvan verir; öz domeninizi qoşmaq və plagin quraşdırmaq olmur, saytda isə WordPress.com-un reklamları göstərilir. Plaginlər bütün pullu planlarda mümkündür; ən ucuz plan illik ödənişlə ayda $4-dır (WordPress.com).
Azərbaycanda "WordPress-də sayt" deyəndə demək olar həmişə birinci variant, yəni öz hostinqinizə qurulan WordPress nəzərdə tutulur. Pulsuz planların müqayisəsini pulsuz sayt yaratmaq yazısında göstərmişik.
WordPress-də sayt necə yaradılır?
WordPress saytı yeddi addımda qurulur:
- Domen alın. Saytın ünvanı, məsələn, numune.az. Qaydaları domen nədir və necə alınır yazısındadır.
- Hostinq seçin. WordPress üçün PHP və məlumat bazası dəstəkləyən hostinq lazımdır; rəsmi tövsiyə PHP 8.3 və ya daha yeni versiya, MariaDB 10.11 və ya MySQL 8.0-dır (WordPress.org). Seçim meyarları hosting nədir yazısındadır.
- WordPress-i quraşdırın. Əksər hostinq panellərində bu, bir neçə kliklə edilir.
- SSL-i aktiv edin. Sayt https:// ilə açılmalıdır.
- Mövzu seçin. Pulsuz və ya pullu hazır mövzu, yaxud sifarişlə hazırlanan fərdi dizayn.
- Lazımi plaginləri quraşdırın. Forma, SEO, ehtiyat nüsxə, təhlükəsizlik, lazım gələrsə çoxdillilik və mağaza.
- Məzmunu yerləşdirin və yoxlayın. Səhifələr, menyu, əlaqə forması, telefon versiyası, sürət.
Texniki quraşdırma bir axşamın işidir. Vaxtın çoxunu başqa şeylər aparır: struktur, mətnlər, şəkillər və dizaynın brendə uyğunlaşdırılması. Səhifələrin planını saytın strukturu necə qurulur yazısındakı qayda ilə əvvəlcədən hazırlayın.
WordPress saytı neçəyə başa gəlir?
WordPress pulsuzdur, WordPress saytı isə yox. Xərc beş sətirdən yığılır:
| Xərc | Nə üçündür | Necə ödənilir |
|---|---|---|
| Domen | Saytın ünvanı | İllik |
| Hostinq | Saytın saxlandığı server | Aylıq və ya illik |
| Mövzu | Dizayn | Pulsuz, birdəfəlik və ya illik lisenziya |
| Pullu plaginlər | Çoxdillilik, səhifə qurucusu, mağaza əlavələri | Əksəriyyəti illik lisenziya |
| Qurulma və qulluq | Dizaynın uyğunlaşdırılması, yeniləmələr, ehtiyat nüsxə | İşi görənə görə |
Domen və paylaşılan hostinq kiçik sayt üçün birlikdə adətən ildə təxminən 50–150 AZN təşkil edir. Əsas fərqi isə son sətir yaradır: hazır mövzunu özünüz quraşdırırsınızsa, xərc minimumdur; fərdi dizayn və funksiyalar sifariş edirsinizsə, qiymət işin həcminə görə formalaşır. Bazar aralığını sayt hazırlanması qiymətləri yazısında göstərmişik.
Ən çox unudulan xərc illik lisenziyalardır. Pullu mövzu və plaginlərin lisenziyası bitəndə sayt işləməyə davam edir, amma yeniləmə almır; bu isə təhlükəsizlik riskidir.
WordPress-in üstünlükləri və çatışmazlıqları hansılardır?
| Üstünlüklər | Çatışmazlıqlar |
|---|---|
| Proqramın özü pulsuzdur, lisenziya haqqı yoxdur | Hostinq, mövzu, plagin və qulluq xərci var |
| Minlərlə hazır mövzu və plagin | Çox plagin saytı yavaşladır və bir-biri ilə toqquşa bilir |
| Məzmunu proqramçısız dəyişmək olur | Yeniləmələr daimi diqqət tələb edir |
| Sayt sizindir: istənilən hostinqə köçürülür | Ən çox hücuma məruz qalan sistemlərdəndir |
| Mütəxəssis tapmaq asandır | İcraçıların səviyyəsi çox fərqlidir |
| SEO üçün geniş imkanlar | Nüvədə çoxdillilik yoxdur, plagin tələb edir |
Sadə dillə: WordPress Lego dəstidir. Hazır hissələrdən tez nəsə qurmaq olur, amma hissə çoxaldıqca konstruksiya ağırlaşır və hər hissəyə ayrıca baxmaq lazım gəlir.
WordPress təhlükəsizdirmi?
WordPress-in nüvəsi müntəzəm yenilənir və özü etibarlıdır; risklər əsasən plaginlərdən və baxımsızlıqdan yaranır. Patchstack-in hesabatına görə, 2025-ci ildə WordPress ekosistemində 11 334 yeni boşluq aşkar edilib: onların 91%-i plaginlərdə, 9%-i mövzularda tapılıb, nüvənin özündə isə cəmi 6 boşluq aşkar edilib (Patchstack).
Saytı qorumaq üçün altı qayda kifayətdir:
- Yeniləyin. Nüvə, mövzu və plaginlər vaxtında yenilənməlidir.
- Az plagin saxlayın. İstifadə olunmayan plagini söndürmək yox, silmək lazımdır.
- Mənbəyə baxın. Plagin və mövzuları yalnız rəsmi kataloqdan və ya tanınmış müəllifdən götürün. "Pulsuz yüklə" saytlarındakı sındırılmış pullu mövzular zərərli kodun əsas mənbəyidir.
- Güclü parol və iki mərhələli giriş. "admin" adı və sadə parol ən çox sınanan kombinasiyadır.
- Avtomatik ehtiyat nüsxə. Nüsxə hər gün götürülməli və saytdan ayrı yerdə saxlanmalıdır.
- Etibarlı hostinq. Yaxşı provayder hücumların bir hissəsini saytdan əvvəl dayandırır.
Bu işləri kimin görəcəyi sayt təhvil verilməzdən əvvəl razılaşdırılmalıdır. "Sayt hazırdır" deyib gedən icraçıdan sonra yenilənməyən WordPress saytı bir-iki ilə risk mənbəyinə çevrilir; bu ssenarini ucuz sayt niyə baha başa gəlir yazısında təsvir etmişik.
WordPress-də onlayn mağaza qurmaq olarmı?
Bəli. Bunun üçün WooCommerce plagini istifadə olunur: o, WordPress saytına kataloq, səbət, sifariş və ödəniş əlavə edir. WooCommerce özü pulsuzdur; ödəniş, çatdırılma və anbar üçün əlavələrin bir hissəsi pulludur.
Azərbaycanda mağaza üçün iki məqamı əvvəlcədən yoxlayın:
- Onlayn ödəniş. Seçdiyiniz bankın və ya ödəniş provayderinin WooCommerce üçün hazır modulu varmı? Bunu sayta onlayn ödəniş necə qoşulur yazısında izah etmişik.
- Uçot sistemi. Məhsul qalığı və qiymətlər 1C və ya başqa proqramdan gəlirsə, inteqrasiya ayrıca iş tələb edir.
Bir neçə yüz məhsulu olan mağaza üçün WooCommerce rahat işləyir. Minlərlə məhsul, bir neçə filialın anbarı və mürəkkəb qiymət qaydaları olanda plaginlərlə idarəetmə çətinləşir. Mağazanın bütün hissələrini onlayn mağaza yaratmaq bələdçisində göstərmişik.
WordPress kimə uyğundur, kimə uyğun deyil?
| Layihə | WordPress uyğundurmu? | Qeyd |
|---|---|---|
| Şirkət bloqu, xəbər və məzmun saytı | Bəli | WordPress məhz bunun üçün yaranıb |
| Kiçik və orta korporativ sayt | Bəli | Az plagin və yaxşı hostinq şərti ilə |
| Orta ölçülü onlayn mağaza | Bəli | WooCommerce və yerli ödəniş modulu ilə |
| Bir kampaniya üçün landing page | Mümkündür | Konstruktor çox vaxt daha tezdir |
| Şəxsi kabinet, rezervasiya, mürəkkəb hesablamalar | Məhdud | Fərdi kod daha etibarlıdır |
| Premium brend, kompromissiz dizayn və sürət | Məhdud | Fərdi kod daha çox nəzarət verir |
Üç yolun, yəni konstruktorun, WordPress-in və fərdi kodun on meyar üzrə müqayisəsini Tilda, WordPress, yoxsa fərdi sayt yazısında vermişik.
WordPress saytında ən çox edilən səhvlər hansılardır?
- Hər funksiya üçün plagin quraşdırmaq. Otuz plaginli sayt gec açılır və tez-tez xəta verir.
- Sındırılmış pullu mövzudan istifadə etmək. Qənaət edilən məbləğ sonradan saytın bərpasına gedir.
- Yeniləmələri illərlə təxirə salmaq. Köhnə versiyalar məlum boşluqlarla işləyir.
- Ucuz hostinqdə ağır mövzu. Sürət həm ziyarətçini, həm də Google-dakı mövqeyi aparır; yoxlama qaydası sayt yavaş açılır yazısındadır.
- Ehtiyat nüsxəsiz işləmək. Nüsxə yoxdursa, bir səhv yeniləmə saytı sıradan çıxarır.
- Girişləri icraçıda saxlamaq. Admin hesabı, hostinq və domen sifarişçinin adına olmalıdır.
- Dil versiyalarını əllə kopyalamaq. Çoxdilli sayt düzgün plagin və quruluş tələb edir, əks halda Google dilləri qarışdırır.
Advertol WordPress-ə necə baxır?
Advertol saytları fərdi kodla quran və onları reklam, analitika və CRM ilə bir sistemdə işlədən agentlikdir; öz saytı advertol.az da belə qurulub. Bu, WordPress-in pis seçim olduğu demək deyil: bloq, kiçik korporativ sayt və orta mağaza üçün düzgün qurulmuş, az plaginli WordPress tam işlək həlldir. Fərdi kod isə saytın reklam, CRM və bir neçə dillə bir sistemdə işləməli olduğu, dizaynda və sürətdə güzəştin mümkün olmadığı layihələrdə seçilir.
Dərc olunmuş layihələrdən Aston Martin saytı hazır şablonla yox, brend kimliyinə uyğun kodla qurulub; Assistance Group üçün isə iki sayt bir idarəetmə panelindən yenilənir və komanda layihələri və xəbərləri özü dərc edir.
Advertol Bakıda yerləşən agentlikdir: sayt və mobil tətbiq hazırlanması, Meta və Google reklamı, SMM, CRM və AI avtomatlaşdırma bir komandada aparılır. Layihənizə hansı yolun uyğun olduğunu müəyyən etmək üçün sayt və tətbiq hazırlanması xidmətinin iş qaydasına baxın.
Tez-tez verilən suallar
WordPress doğrudan da pulsuzdurmu?
Proqramın özü pulsuzdur və lisenziya haqqı yoxdur. Sayt üçün isə domen, hostinq, çox vaxt pullu mövzu və plaginlər, həmçinin qurulma və qulluq əməyi lazımdır. Yəni "pulsuz WordPress saytı" praktikada illik xərci olan saytdır.
WordPress-i öyrənmək çətindirmi?
Məzmunu idarə etmək asandır: yazı əlavə etmək, şəkil dəyişmək bir neçə saata öyrənilir. Saytı sıfırdan düzgün qurmaq, sürətləndirmək və qorumaq isə təcrübə tələb edir. Çox şirkət qurulmanı mütəxəssisə tapşırır, gündəlik dəyişiklikləri isə özü edir.
WordPress saytı Google-da yaxşı çıxırmı?
WordPress SEO üçün yaxşı imkanlar verir: başlıqlar, təsvirlər, ünvanlar və sitemap asan idarə olunur. Amma mövqeyi platforma yox, məzmun, sürət və saytın quruluşu müəyyən edir. Ağır mövzulu, yavaş WordPress saytı yüngül fərdi saytdan geri qalır.
WordPress, yoxsa Tilda?
Bir reklam kampaniyası üçün tez səhifə lazımdırsa, Tilda kimi konstruktor daha sürətlidir. Bloq, çoxlu məzmun, bir neçə dil və ya mağaza planlayırsınızsa, WordPress daha çox imkan verir. Seçimi büdcə yox, saytın bir il sonra nə etməli olduğu müəyyən etməlidir.
WordPress saytını başqa hostinqə köçürmək olarmı?
Bəli, bu, WordPress-in əsas üstünlüklərindən biridir: fayllar və məlumat bazası sizə məxsusdur. Köçürmə zamanı ünvanlar dəyişmirsə, Google-dakı mövqelər də qorunur. Köçürməni ehtiyat nüsxə ilə və təcrübəli mütəxəssislə edin.
WordPress saytını kim yeniləməlidir?
Bunu ya özünüz, ya da dəstək müqaviləsi ilə podratçı edir; vacib olan məsul şəxsin əvvəlcədən məlum olmasıdır. Yeniləmədən əvvəl ehtiyat nüsxə götürülür, sonra sayt yoxlanılır. Ayda bir dəfə yarım saatlıq baxış əksər kiçik saytlar üçün kifayətdir.
Nəticə
WordPress saytı proqramçısız idarə etməyə imkan verən pulsuz sistemdir və bloq, korporativ sayt və orta mağaza üçün güclü seçimdir. Onun qiyməti lisenziyada yox, qulluqdadır: yeniləmələr, az və keyfiyyətli plaginlər, ehtiyat nüsxə və yaxşı hostinq. Qərar verməzdən əvvəl saytın bir il sonra hansı funksiyaları daşımalı olduğunu yazın; WordPress onları plaginsiz qaldıra bilmirsə, başqa yola baxın.
Saytınız üçün WordPress-in, konstruktorun və ya fərdi kodun uyğun olduğunu müzakirə etmək istəyirsinizsə, pulsuz strategiya görüşü təyin edin və ya Advertol komandasına yazın.
Mənbələr
- WordPress.org — About
- WordPress.org — Requirements
- WordPress.org — plaginlər kataloqu
- WordPress.org — Azərbaycan dilinə tərcümənin vəziyyəti
- WordPress.com — tarif planları
- W3Techs — Usage statistics of content management systems, oktyabr 2026
- Patchstack — State of WordPress Security in 2026, 25.02.2026